mensenwerk

marjorie@mens-en-werk.net 06 5120 5055 LinkedIn

+ menu

ontwikkeling van mens en organisatie

Werkgeluk: modegril of steen der wijzen?

11 februari 2019

Tik ‘werkgeluk’ als term in je browser en je krijgt binnen een paar seconden bijna 200.000 hits. Nog niet zoveel als ‘werkplezier’, dat er meer dan 1.000.000 krijgt, maar wel stukken meer dan het mij vertrouwde ‘arbeidsvreugde’ dat het tot bijna 50.000 hits brengt. Werkgeluk is nieuw, werkgeluk is hot. 

In eerste instantie vond ik de term ‘werkgeluk’ een jeukwoord. Weliswaar heel hip, maar toch. Inmiddels begint het al meer ingeburgerd te raken en komt het ook vloeiender uit mijn eigen mond. Er worden nu zelfs opleidingen in werkgeluk gegeven en de bureaus die zich met werkgeluk bezig houden, schieten als paddenstoelen de grond uit.

Waar komt deze toegenomen belangstelling voor de relatie tussen werk, geluk en het succes van organisaties vandaan en wat kun je ermee?

De betekenis van werk en wat het met ons doet

Werk heeft voor de meesten van ons een diepe betekenis in het leven. Het bepaalt voor een belangrijk deel wie we zijn. Het heeft te  maken met zingeving. We willen gezien worden in ons werk. Uitgedaagd worden. Respect en waardering krijgen voor wat we doen en wie we zijn. 

We worden blij wanneer we een goede prestatie neerzetten, erbij horen, kunnen bijdragen aan het grotere geheel. We vinden het fijn om lekker aan de slag te zijn. Om zó op te gaan in ons werk dat we de tijd vergeten. Het ‘yes’-moment wanneer je plotseling de oplossing vindt voor een probleem of iets na veel oefenen onder de knie krijgt: daar krijg je een kick van. 

En of je het nou werkgeluk noemt of werkplezier, job satisfaction, employee engagement of arbeidsvreugde: de vlag verschilt, maar de lading is grotendeels hetzelfde. 

Het idee daarbij is dat je effectiever, innovatiever en creatiever bent als je gelukkig bent in je werk. Dat je betere resultaten boekt, vitaler bent en meer plezier hebt. Fijn voor jezelf, maar ook voor je collega’s en voor de organisatie. Dat snapt iedereen. 

Mensen die plezier hebben in hun werk, leveren individueel én samen een positieve bijdrage en zorgen ervoor dat een organisatie succesvol is. Een win-win situatie voor alle betrokkenen, van medewerker tot aandeelhouder, van manager tot klant.

Elementen van werkgeluk

Een rondgang langs een aantal werkgelukmodellen leert dat het etiket ‘werkgeluk’ weliswaar nieuw is, maar de inhoud is vertrouwd. Het gedachtegoed is geworteld in het vakgebied van arbeid en gezondheid, van de sociale psychologie. Het is gebaseerd op de wetenschap ‘hoe het bij de menselijke soort werkt’, waar mensen door gemotiveerd worden. 

Zoveel experts, zoveel modellen van werkgeluk. Waar ze het min of meer over eens zijn, is dat de volgende elementen bijdragen aan het ervaren van werkgeluk:

Waarom is werkgeluk zo hot?

De huidige belangstelling voor werkgeluk maakt duidelijk dat het om een vitaal thema gaat. Dat onderschrijf ik van harte. De belangstelling voor werkgeluk hangt samen met een grotere maatschappelijke beweging van een industriële en individualistische ‘command and control’ cultuur naar een cultuur waarin de menselijke maat (weer) centraal staat.

Een cultuur waarin tot uitdrukking komt dat wij als mens sociale wezens zijn die samen willen werken om betere resultaten te boeken. Die willen groeien en anderen willen helpen groeien. Die houden van spelen en van samen zijn. Een cultuur waarin mensen willen bijdragen aan een betere wereld, onderdeel willen zijn van een groter geheel en daar ook samen de verantwoordelijkheid voor willen dragen. 

Iedereen altijd gelukkig in het werk?

Ik gun iedereen, inclusief mijzelf, bergen aan werkgeluk. Een prachtig vergezicht, daar kan niemand tegen zijn. Toch past hier een nuance. Het echte leven is namelijk niet zo simpel. Niet in organisaties en ook niet daarbuiten. Het kent ups en downs,  licht en donker, plezier en verdriet. 

Zoals de term ‘werkgeluk’ nu vaak wordt gebruikt, lijkt het alsof je alleen nog maar gelukkig mag zijn. Net zoals je op social media vooral de mooie kanten van het leven ziet. Een deel van de werkelijkheid wordt daarmee ontkend. Het gevolg? Als het leven je niet meezit of je werkgeluk niet zo denderend is, voel je je buitengesloten en eenzaam in een wereld waarin iedereen het over geluk heeft en enthousiast aan zijn of haar eigen werkgeluk werkt. Dat is vooral pijnlijk. 

Daarnaast hangt er voor mij ook teveel een waas van maakbaarheid over ‘werkgeluk’ heen. Niet gelukkig in je werk? Eigen schuld, dan moet je er maar wat aan doen. Ieder voor zich, god voor ons allen. Daar kan ik me boos over maken. In dat opzicht is ‘werkgeluk’ nog steeds een uiting van het individualistische en competitieve gedachtegoed. En daar wilden we nou juist vanaf, ten gunste van ‘samen’. 

Lonkend perspectief

Echt werken aan werkgeluk vraagt niet alleen om te weten waar je blij van wordt en daarnaar te streven, maar ook om onder ogen te zien dat het niet altijd rozengeur en maneschijn is. Het vraagt om elkaar echt te verstaan, om te erkennen dat niet alles maakbaar is, om menselijke maat. 

Als je op die manier naar werkgeluk kijkt en daar ook naar handelt, met compassie voor de ander én voor jezelf als het even niet meezit, is werkgeluk geen holle frase maar een lonkend perspectief. Een uitnodiging om elkaar te ontmoeten. Om samen te werken aan een betere wereld en aan mooie organisaties waarin mensen samen met plezier werken aan waar het écht om draait.

In mijn volgende blog geef ik een aanzet om te werken aan je eigen werkgeluk. Wil je zeker weten dat je die blog krijgt? Schrijf je hier in, dan komt hij automatisch in je inbox. Ik wens je veel leesplezier en werkgeluk!