mensenwerk

marjorie@mens-en-werk.net 06 5120 5055 LinkedIn

+ menu

ontwikkeling van mens en organisatie

Over ‘au’ en ‘sorry’

13 juni 2018

Ik sta in de keuken achter een goede vriend. Hij doet een stap naar achteren: vol met zijn zware schoen op mijn voet, gestoken in een bevallig zomerschoentje. Au! En dan ontspint zich de volgende dialoog:

– Au, dat doet zeer!

– Ja, wie gaat er nou ook achter me staan?

– Ik! Je hebt me pijn gedaan, waarom zeg je geen ‘sorry’?

– Maar ik deed het toch niet expres?

– Daar gaat het niet om, je hebt me pijn gedaan, dus dan hoor je ‘sorry’ te zeggen!

– Hoezo moet ik ‘sorry’ zeggen, jíj moet ‘sorry’ zeggen omdat je achter me ging staan zonder dat ik je hoorde!

– Ja maar jíj hebt geen pijn en ik wel, en dat komt door jou…

– Maar ik wist helemaal niet dat je er stond en ik heb het per ongeluk gedaan. Dus ik heb geen schuld, dus ik hoef ook geen ‘sorry’ te zeggen.

– En toch wil ik dat je sorry zegt!

– Je hebt niks te eisen!

En zo gaat het nog een tijdje door. Best wel lachwekkend om dit zo terug te lezen. Komisch intermezzo voor twee personen, kan zo in een kluchtig toneelstuk op de planken.

Maar wat er tussen ons gebeurde, was helemaal niet lachwekkend.

Au!

Eerst was ik verbouwereerd. Je zegt toch ‘sorry’ als je iemand pijn doet: hoe kan iemand dat nou niet snappen? Zo heb ik het in ieder geval van huis uit meegekregen: verantwoordelijkheid nemen voor je eigen daden en voor de consequenties daarvan.

Toen werd ik verdrietig: ik dacht dat we goede vrienden waren, heb ik me daar dan zo in vergist? Ik voelde me afgewezen, klein en waardeloos. Vervolgens werd ik boos: wat een hork, wat een egoïst, wat een domme kortzichtigheid. Iemand pijn doen en dan zeggen dat het zijn eigen schuld is, dat doe je niet.

Natuurlijk snap ik best wel dat het niet expres was, maar toch, ook dan wil ik wel erkenning voor het feit dat ik pijn heb. En als ik die erkenning dan niet zomaar krijg, ga ik er vol in en ‘sorry’ eisen. Voor je het weet heb je ruzie en ga je nare dingen terug doen.

Over schuld en verstoring in de balans

Of je iets nou expres of per ongeluk doet, bewust of onbewust, in al deze gevallen heb je op enige manier een schuld jegens een ander opgebouwd. De omvang van de schuld is natuurlijk groter als je iets bewust of expres doet dan wanneer je het onbewust of per ongeluk doet.

Schuld zorgt voor verstoring van de balans in geven en nemen tussen mensen. Deze balans moet worden hersteld voordat je weer samen verder kunt. Het herstellen van de balans vraagt om erkenning van de schuld en het op je nemen van verantwoordelijkheid voor je handelen. Daarná pas kan iemand je vergeven.

Als je schuld niet erkent en geen verantwoordelijkheid neemt voor wat je hebt gedaan, gaat iemand eenzijdig zelf de balans herstellen, bijvoorbeeld door iets terug te doen wat nog een graadje erger is. Een goed recept voor escalatie, waar uiteindelijk alleen maar verliezers uit komen. Je gaat samen de vernieling in.

‘Au’ en ‘sorry’ in organisaties

Ook in organisaties stappen mensen regelmatig op elkaars tenen. Letterlijk en figuurlijk. Bewust of onbewust, expres of per ongeluk. Als je niets doet met de pijn die dat veroorzaakt, heb je zó gedoe in je organisatie. Mensen voelen zich dan niet gezien en niet erkend. Ze worden en blijven boos of verongelijkt, gaan op een andere manier hun gelijk halen of wraak nemen. Of haken af en worden cynisch.

Je ziet in dit soort situaties dat het vaak van kwaad tot erger gaat. De incidenten stapelen zich op, je krijgt vlek op vlek. Elke nieuwe gebeurtenis wordt gezien in het licht van de eerdere nare ervaring. ‘Zie je wel, hij is erop uit om me pootje te lichten’. Of ‘Zie je wel, ze denkt alleen aan zichzelf’. Het werkt als langzaam gif in je organisatie.

Het recept om te voorkomen dat de boel escaleert, begint met het erkennen van wat er is. Niet verdedigen, niet wegmoffelen, geen ‘ja-maar’ aanvoeren. Toegeven dat je iets niet goed hebt gezien, uitspreken dat je begrijpt dat iemand de balen ergens van heeft.

Dat vraagt van beide partijen dat ze verantwoordelijkheid nemen. Zowel degene die op iemands tenen gaat staan, als degene met de zere tenen. Want als die laatste niet laat weten dat de eerste iets heeft gedaan waar hij of zij last van heeft, wordt het alleen maar moeilijker.

Dus laat het nooit zomaar passeren, doe er wat mee. Hoe sneller je erbij bent, hoe beter: dat voorkomt veel gedoe. En als je het nou toch al een tijdje hebt laten doorsukkelen? Steek je kop niet in het zand, kom in actie en ga het gesprek aan. En dat begint dan bijvoorbeeld met het zinnetje ‘Volgens mij moeten wij eens met elkaar praten…’

‘Sorry’ of hoe het ook had kunnen gaan

– Au! Dat doet zeer!

– O jee, sorry! Ik wist niet dat je achter me stond. Gaat het een beetje?

– Ja, gaat wel weer. En sorry hoor, je hebt natuurlijk ook geen ogen in je achterhoofd…

Kusje erop, klaar.

Speelt iets dergelijks ook in jouw organisatie en wil je de balans herstellen?

Neem contact op