mensenwerk

marjorie@mens-en-werk.net 06 5120 5055 LinkedIn

+ menu

ontwikkeling van mens en organisatie

Leer je van je fouten of van je successen?

4 juli 2018

‘Alleen even in elkaar zetten en klaar.’ Je bent samen naar Ikea geweest en hebt een kastje gekocht. Vol goede moed ga je lekker aan de slag. Je bent best handig, en met je ruimtelijke inzicht is niets mis: dit zijn de zijkanten, dat is de achterkant, hier zijn de schroeven, even een laatje in elkaar zetten, zo gebeurd.

Maar terwijl je bezig bent merk je dat het toch niet helemaal klopt. Wat was nou boven, wat was onder? Hoort hier nou een deuvel of een dopje? Goh, wat gaat die schroef er lastig in – oei! De schroef komt door het fineer heen: er zijn kennelijk verschillende schroeflengtes. En o jee, het plankje hadden we er eerst in moeten zetten voordat we de rest aan elkaar vastmaakten…

Inmiddels komt de stoom uit je oren. Allebei weet je het beter en verwijt je de ander wat die fout doet. Je krijgt de neiging het gereedschap door de kamer te gooien en de kast bij het grof vuil te zetten. De sfeer is te snijden, de frustratie torenhoog: dit doen we nóóit meer! Uiteindelijk maak je er met wat kunst- en vliegwerk, extra stoelhoeken, schroeven en lijm toch nog maar wat van.

Van je fouten leren is niet het hele verhaal

Al doende leert men, dat klopt. Maar dat is niet het hele verhaal. Van fouten maken leer je vooralsnog vooral wat niét werkt, hoe het niét moet. Je weet daarmee nog steeds niet hoe het wél moet. Met vallen en opstaan probeer je verder te komen.

In plaats van te focussen op wat er fout ging, kun je ook kijken naar vergelijkbare activiteiten uit het verleden die wél goed gingen. Wat heb jij of iemand anders toen gedaan waardoor het goed ging? Het is vast niet het eerste kastje wat je in elkaar zet; wat hielp jou de vorige keer?

Deze succesfactoren kun je vervolgens toepassen wanneer je nieuwe activiteiten onderneemt. In het geval van zo’n Ikeakastje is dat geen rocket science: controleren of je alles hebt, de instructie vooraf goed lezen en hem volgen, afspreken met elkaar wie wat doet.

Van successen leer je niet alleen meer, het geeft ook een veel positievere energie. Je borduurt voort op wat er wél al kan en gebruikt dat om nog beter te worden. De frustratie en negativiteit die gepaard gaat met iets (nog) niet kunnen en met het maken van fouten, blijven uit. Of je nou een Ikeakastje in elkaar zet of samen een klus moet klaren in een organisatie, dat maakt eigenlijk niet uit. Ook in organisaties leer je meer van successen dan van fouten.

Als je focust op fouten lekt alle energie weg

Een praktijkvoorbeeld van een team in de publieke sector dat de omslag maakte van ‘focus op fouten’ naar ‘focus op successen’. Het team van 20 hoogopgeleide mensen was niet tevreden over hoe ze tot dan toe met elkaar het werkplan voor het komende jaar maakten. Elk jaar gingen ze daarvoor een dag de hei op. Ze keken dan terug naar het afgelopen jaar, maakten de balans op en maakten van daaruit plannen voor het nieuwe jaar.

Bij het terugkijken naar het afgelopen jaar hadden ze altijd twee vragen: wat ging er goed en wat niet? Je voelt de bui al hangen: de focus ging heel snel naar wat er niet goed ging. En daar werd vervolgens op ingezoomd: waarom is dat niet goed gegaan? Voor ze het wisten ging het over ‘jij hebt het niet goed gedaan’, over klanten die niet deugden of over het hogere management dat zijn rol niet had gepakt.

De focus lag op het leren van fouten. En dat was niet bevorderlijk voor de sfeer. Het was ook zeker niet aanlokkelijk om vanuit deze negativiteit mooie plannen voor het komende jaar te maken. Sterker nog, de thema’s die in het werkplan van het team terecht kwamen, waren vooral gericht op het herstellen of voorkomen van ‘fouten’ uit het verleden. Zware kost waar niemand blij van werd.

En zo ontstond een werkplan waar elke sprankeling uit was. Iedereen door de trainingswasstraat halen om te leren omgaan met lastige klanten. Procedures ontwerpen om het hogere management te committeren. Een klachtenprotocol opstellen. Meer een kwestie van vinken dan van vonken.

‘Schatgraven’ naar successen levert veel meer op

Het team wilde het anders aanpakken en vroeg me om hen te helpen het op een andere manier te gaan doen. Op mijn voorstel hebben we toen een waarderende insteek gekozen, waarbij je focust op succeservaringen en wat je daarvan kunt leren, in plaats van alle aandacht te geven aan wat er mis is gegaan.

In groepjes beschreven de teamleden aan elkaar in geuren en kleuren activiteiten en gebeurtenissen van het afgelopen jaar waar ze heel tevreden over waren. Samen onderzochten ze de factoren die hadden bijgedragen aan dat succes. Dat waren heel uiteenlopende zaken, zoals persoonlijke kwaliteiten, goed verwachtingsmanagement, met hart en ziel voor de inhoud gaan, zij aan zij met de klant werken, goede faciliteiten, hoger management dat de urgentie zag en voor de zaak ging staan.

De opbrengst van het ‘schatgraven’ naar succesfactoren was groot. Toen iedereen aan de beurt was geweest, kwam er een prachtige lijst met succesfactoren van het team tevoorschijn. En iedereen werd daar blij van: ‘dat hebben we toch maar mooi voor elkaar gekregen’. Ze waren trots, het smaakte naar meer, het ging echt over ‘what makes you tick’. En het maakte meteen ook duidelijk waarom sommige projecten minder goed liepen: een aantal belangrijke succesfactoren die ze net hadden ontdekt, ontbraken daar.

Deze aanpak werkte als een tierelier. Het team was razend enthousiast en de heidag leverde veel positieve energie op. De focus verschoof van het negatieve van ‘fouten uit het verleden’ naar het positieve van ‘successen uit het verleden’. Ze konden van daaruit met elkaar dromen over wat ze écht met elkaar in de wereld wilden neerzetten. Vanuit ieders individuele kracht en kwaliteit. En dat vertaalden ze vervolgens in superaantrekkelijke ambities en plannen voor het volgende jaar.

Leren van successen levert dus meer op dan leren van je fouten. Door eerdere successen te onderzoeken, achterhaal je de factoren die hebben bijgedragen aan dat succes. Daar leer je zelf van, je kunt het overdragen aan anderen, en het zorgt voor een absoluut positieve vibe.

En de basis van die successen neem je mee naar elk nieuw project en elke nieuwe activiteit die je wilt ondernemen. In je werk, maar ook als je een Ikeakastje in elkaar wilt zetten.

Merk je dat de focus in jouw organisatie toch steeds weer blijft liggen op wat mis is gegaan? Is de praktijk weerbarstig?

Neem contact op